Home / Giáo dục / Cảm nhận về tác phẩm Sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh

Cảm nhận về tác phẩm Sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh

Cảm nhận về tác phẩm Sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh

Bài làm

Tình yêu là đề tài muôn thuở vô tận của thi ca Việt Nam. Xuân Quỳnh- một nhà thơ nữ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mỹ đã thể hiện tình yêu của bao cô gái tuổi đôi mươi tràn đầy sức sống trẻ  qua tác phẩm “Sóng”; nữ thi sĩ để lại trong lòng người đọc ấn tượng vô cùng sâu sắc vẻ đẹp người con gái khi yêu, một sự tiếp nối và sáng tạo độc đáo về định nghĩa tình yêu, một nét đẹp bí ẩn mà khó ai có thể cắt nghĩa trọn vẹn hai mĩ từ ấy.

Xuyên suốt bài thơ là hình ảnh Sóng- một hình ảnh ẩn dụ biểu hiện, bộc lộ tâm trạng người con gái đang yêu, là sự phân thân của cái tôi trữ tình Xuân Quỳnh. Đi cùng với Sóng, là hình tượng nhân vật Em, hòa quyện, chan chứa vào nhau, một mà như hai, hai mà nhập lại làm một chỉnh thể thống nhất; có lúc lại chia đôi, tách biệt để soi chiếu làm nổi bật sự tương đồng vốn có. Trong cảm nhận của nữ thi sĩ, tình yêu có lúc nhịp nhàng trầm lắng đầy dịu êm, khi sôi nổi mãnh liệt vô cùng. Hai trạng thái tâm hồn đối lập, giằng xé nhau. Tâm hồn con người phải chăng là một cõi mênh mông vô tận, khó đoán, khó chiều; cũng như sóng, có lúc “dữ dội” rồi lại “dịu êm”, “ồn ào” đến “lặng lẽ”. Mở đầu bài thơ là một trạng thái tình cảm đặc biệt của trái tim khao khát tình yêu, tìm đến những cảm xúc mới mẻ trong tâm hồn:

“Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể”.

Hai câu thơ đầu với nghệ thuật cặp từ đối: dữ dội – dịu êm; ồn ào – lặng lẽ đã làm bật lên sự tương phản trong trạng thái của những cơn sóng, khi nhẹ nhàng, hững hờ trong bể lớn; lúc lại nhấp nhô, vươn cao đến tận chân trời. Đặc tả sóng, nhà thơ ngụ ý nói đến hình ảnh con người, mà ở đây là người con gái khi yêu. Hành trình tìm ra tận bể chất chứa sức sống tiềm tàng, bền bỉ để vươn tới giá trị sống của sóng. Phụ nữ cũng vậy, vươn lên trên tất cả mọi sự nhỏ hẹp tầm thường để được sống hết mình với tình yêu rộng lớn, bao la. Đây là một hành động đẹp, một quan niệm tình yêu tiến bộ và mạnh mẽ của người phụ nữ thời hiện đại, dám bứt phá, vươn lên nghịch cảnh ràng buộc của cuộc đời.

cam nhan ve tac pham song cua nha tho xuan quynh - Cảm nhận về tác phẩm Sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh

Không gấp gáp, vồ vập, Xuân Quỳnh đã diễn tả những trạng thái tình cảm khác nhau thông qua những con sóng, nhẹ nhàng, dịu êm. Thứ tình cảm tưởng chừng như mâu thuẫn, đối lập nhau trong trái tim của người phụ nữ nhưng lại mang theo tất cả những đặc điểm và trạng thái tâm lí đúng nghĩa khi yêu. Con sóng lòng từ ngàn xưa đến nay và đến tận mai sau vẫn không bao giờ ngừng chảy. Con sóng tình liệu có khác chăng? Đứng trước bể lớn mênh mông, người con gái thấy mình thật nhỏ bé, ấy vậy mà, càng muốn vươn xa hơn, âu cũng để cắt nghĩa cho tường tận hai chữ “tình yêu” ấy.

“Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ

Trước muôn trùng sóng bể
Em nghĩ về anh, em
Em nghĩ về biển lớn
Từ nơi nào sóng lên?”

Nỗi nhớ là biểu hiện của tình yêu khi xa cách. Thế nhưng, chỉ cần yêu, thì dù có xa đến mấy cũng gần, “xa mặt nhưng không cách lòng” là vậy! Nỗi nhớ ấy được Xuân Quỳnh diễn tả thật mãnh liệt, cồn cào mang theo âm vị đầy da diết; thường trực cả mọi lúc, mọi nơi, ăn sâu vào tiềm thức con người, khi thức cũng như khi ngủ. Nghệ thuật đối lập “ngày xưa” – “ngày sau” càng làm tôn thêm nét đáng yêu đặc biệt của sóng mà không sự vật hiện tượng nào có được. Sóng là thế muôn đời vẫn dữ dội ồn ào, đôi khi lại dịu dàng êm lặng như tình yêu tuổi trẻ có bao giờ đứng yên. Có nhận định: tình yêu là bài toán chưa có lời giải đáp, như câu hỏi không có câu trả lời, như bài thơ chưa có hồi kết, quả thật không sai!

Trăn trở, băn khoăn liệu tình yêu ấy có vượt qua được bể lớn của cuộc đời, nó trải dài theo những con sóng lo âu, để rồi bùng lên thành khát vọng được trở thành những con sóng mãi trường tồn, dâng lên và tìm đến bến bờ của hạnh phúc. Tình yêu gắn liền với tuổi trẻ với trái tim dào dạt, đa cảm và rạo rực niềm yêu thương khát sống vô bờ. Chính vì thế, mà cái khát vọng tình yêu cứ bồi hồi trong ngực trẻ, nó cứ thúc đẩy tuổi trẻ đi tìm chân lý yêu đương, cũng như con sóng “ngày xưa và ngày sau vẫn thế”. Sóng bắt đầu từ gió. Nhưng gió, lại bắt đầu từ đâu. Tưởng chừng như nhà thơ đã tìm ra khởi nguồn của sóng, để từ đó cắt nghĩa được tình yêu. Nhưng không, muôn đời tình yêu vẫn là sự bí hiểm, thâm sâu đòi hỏi sự khám phá và lý giải của mỗi người. Chính vì thế, trong lòng người con gái vẫn trỗi dậy mãnh liệt một nỗi nhớ muôn hình, muôn sắc, cồn cào, dạt dào đến nao lòng, cháy bỏng:

“Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu?
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau

Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức”

Sóng từ xưa đến nay, đều mang những đặc điểm kì lạ, khó lý giải; cũng giống như tình yêu, nó đa dạng phức tạp, khó giải thích. Tình yêu là vậy và khát vọng tình yêu của con người thì muôn đời không thay đổi, như một quy luật thầm kín của tự nhiên. Trong tình yêu, không thể không xuất hiện trạng thái nhớ. “Con sóng dưới lòng sâu – Con sóng trên mặt nước” là những cung bậc khác nhau được gọi tên bởi nỗi nhớ. Hai câu thơ với hình thức lặp cấu trúc quyện hoà cùng nghệ thuật đối “dưới lòng sâu – trên mặt nước” tạo nên sự điệp trùng của những con sóng với nhiều dạng thức khác nhau. Có phải chăng, cơn sóng ngầm còn mãnh liệt hơn cả sóng trào trên mặt nước. Cả hai kết hợp với nhau làm nên sự đa dạng của sóng biển. Dù trên mặt nước hay dưới lòng sâu thì con sóng vẫn đều có bờ. Bờ là nơi đến của sóng, là cái đích để đi đâu về đâu sóng lúc nào cũng nhớ đến, dù đó là ngày hay đêm: “Ôi con sóng nhớ bờ – Ngày đêm không ngủ được”. Nỗi nhớ có cái biểu hiện ra bên ngoài có cái ẩn chứa tự sâu trong đáy  Đó là nỗi nhớ mới da diết, khắc khoải, thổn thức cứ trằn trọc không yên: “Lòng em nhớ đến anh – Cả trong mơ còn thức”. Xưa nay, nỗi nhớ luôn gắn liền với khái niệm thời gian vô tận và không gian vô cùng. Với thời gian, nó không có ngày đêm; với không gian, nó không có phương hướng. Cả bài thơ là một đại dương, mỗi khổ thơ là một con sóng lớn, mỗi câu thơ là một con sóng nhỏ. Tất cả đã tạo nên một âm hưởng mênh mang, dào dạt của những con sóng lòng nhiều cung bậc. Xuân Quỳnh tinh tế biết bao, khi miêu tả tận sâu thẳm tấm “lòng” người con gái. Lòng là nơi sâu kín nhất của tâm hồn con ngườ, nơi mà cứ về đêm, bao bộc bạch muộn phiền trong suy tư lại được đánh thức. Câu thơ “cả trong mơ còn thức” hệt như một điểm sáng nghệ thuật, một câu chốt đắt đỏ kết thúc khổ thơ dài sáu dòng, phải chăng, cũng bởi vì nỗi nhớ kéo dài triền miên da diết khôn nguôi, nên nhà thơ đã sáng tạo cách điệu khổ thơ 6 dòng để diễn tả đủ đầy tâm trạng ấy.

Sóng khao khát tới bờ, còn em thì khao khát đến với anh. Tình yêu của người con gái lúc thiết tha, mãnh liệt nhưng vô cùng nữ tính, ý nhị mà dung dị, chân thành. Song, để toàn vẹn mối tình ấy, con sóng phải vượt qua muôn ngàn cách trở. Trải qua bao trắc trở gian lao, bao biến cố ngược xuôi, gian khó, xa xôi về không gian, thời gian lẫn phương hướng. Ấy vậy mà, lòng người con gái vẫn vẹn nguyên như thuở ban đầu,luôn “hướng về anh- một phương”, không bao giờ thay đổi. Điều đó thể hiện được sự chân thành, chung thuỷ trong tình yêu của người phụ nữ. Một nét đẹp trong phẩm chất người đàn bà từ xưa đến nay, dù thười gian đổi thay, xã hội hiện đại thì họ vẫn giữ cho mình được hai chữ “thủy chung” một lòng không phai. Khát vọng mãnh liệt, tình yêu chân thành sâu sắc là thế, nhưng tình yêu xưa nay vẫn vậy, mong manh khó giữ, dù cho mỗi người có cố gắng níu kéo hết mình thì việc giữ gìn được mối tình trọn vẹn luôn là bài toán khó:

“Dẫu xuôi về phương bắc
Dẫu ngược về phương nam
Nơi nào em cũng nghĩ
Hướng về anh – một phương

Ở ngoài kia đại dương
Trăm nghìn con sóng đó
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở”

Khi yêu dẫu biết rằng chỉ cần hai con tim chung một nhịp đập, cùng thủy chung, son sắt hướng về nhau; thế nhưng liệu như thế có đủ để tình yêu trọn vẹn suốt đời? Điều quan trọng là mỗi người cần phải tỉnh táo và sáng suốt nhất có thể, để họ có đủ nghị lực và lí trí để vượt qua mọi thử thách, giông bão của cuộc đời với niềm tin sẽ nắm tay nhau đi đến cùng trời cuối đất! Những con sóng ở đại dương dù gió xô bão táp tới phương nào đi chăng nữa thì cuối cùng sóng vẫn trở về với bờ, đó là quy luật tự nhiên của tạo hóa, mà sóng hay em cũng không thể nào giải thích. Em cũng như sóng, cho dù gặp bao khó khăn cũng sẽ vượt qua hết để đến với anh, bởi tình yêu anh đã mang lại cho em nhiều niềm tin, sức mạnh, hơn cả những gì bản thân em đang có.

“Cuộc đời tuy dài thế
Năm tháng vẫn đi qua
Như biển kia dẫu rộng
Mây vẫn bay về xa

Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn tình yêu
Để ngàn năm còn vỗ”

Hình ảnh thơ ẩn dụ được bố trí thành một hệ thống tương phản, đối lập để khẳng định tương lai tươi sáng, đúng đắn và niềm tin mãnh liệt của nhà thơ vào sức mạnh của tình yêu. Một lòng tin luôn hướng đến bến bờ hạnh phúc của tình yêu, cũng như sóng, luôn biến chuyển, đổi thay, muôn hình vạn trạng. Những cặp từ đầy dự cảm được nhắc đến trong câu “tuy dài thế – vẫn đi qua – dẫu rộng” như chứa đựng ít nhiều nỗi âu lo, thế nhưng, ngay lập tức Xuân Quỳnh đã đưa đến một tia sáng xóa tan màn đêm của sự ủ sầu không đáng.“Làm sao được tan ra /Thành trăm con sóng nhỏ”. Yêu thương mãnh liệt nhưng cao thượng, vị tha. Nhân vật trữ tình khao khát hoà tình yêu con sóng nhỏ của mình vào biển lớn tình yêu, từ cái nhỏ bé vị kỉ hòa nhập vào cái chung, bao la, rộng lớn, để hoá thân thành tình yêu vĩnh viễn, mãi mãi muôn đời. Có nhà văn từng lý giải về hành trình tìm kiếm một nửa yêu thương của mình như sau: “Đó là cuộc hành trình khởi đầu là sự từ bỏ cái chật chội, nhỏ hẹp để tìm đến một tình yêu bao la rộng lớn, cuối cùng là khát vọng được sống hết mình trong tình yêu, muốn hóa thân vĩnh viễn thành tình yêu muôn thở.” Không chỉ trong tình yêu, ở cuộc sống đời thường cũng như thế, số phận cá nhân không thể tách khỏi cộng đồng. Sóng không phải là biểu tượng của một cái tôi ngạo nghễ và cô đơn, mà Sóng, và Em là cái tôi cá nhân khát khao hòa nhập cộng đồng, sống sẻ chia, yêu thương nhưng không hề vị kỉ. Chính tiếng lòng tự nhiên và tinh tế ấy, mà bài thơ dễ dàng được phổ nhạc bởi những nghệ sĩ có trái tim yêu thương nhân hậu như Xuân Quỳnh.

“Trái tim nhỏ nằm trong lồng ngực
Giây phút nào tim đập chẳng vì anh.”

Trực cảm của tình yêu mách bảo hai trái tim đôi lứa luôn hướng về nhau, tìm đến nhau dù bao chông gai, cách trở. Để cuối cùng, điều nhận lại là một mối tình trọn vẹn, viên mãn nhất.

Tình yêu đẹp là tình yêu tồn tại vĩnh hằng trong cái đẹp của tạo hoá. Nó như con sóng mênh mang, vô tận, song cái đích cuối cùng cũng là một tình yêu thứ nhất, duy nhất, 2 người ở bên nhau và mang lại hạnh phúc cho nhau mãi mãi. “Nữ hoàng của thi ca” Xuân Quỳnh thật tài tình khi vẽ nên hai hình tượng sóng và em đi đôi sánh cặp với nhau, hoà quyện vào nhau, tôn lên những vẻ đẹp của người phụ nữ. Sóng xứng đáng là bài ca lòng không thể nào quên của tuổi trẻ và tình yêu.

Check Also

top 10 bai van ta cay chuoi 310x165 - Top 10 bài văn tả cây chuối

Top 10 bài văn tả cây chuối

Việt Nam là một trong những nước quanh năm cây trái tốt tươi. Trái cây …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *