Giới thiệu về một vật dụng, một phong tục, một danh lam thắng cảnh, một thể loại văn học…

Gii thiu v mt vt dng, mt phong tc, mt danh lam thng cnh, mt th loi vn hc…

Hng dn

Thu còn th, ta hay c nghe bà c nhng câu ca dao ngi ca tình ngha, ln lên ta li c cô dy Truyn Kiu, c hc th T Hu, th ca Nguyn Du… Nhng vn th y c th theo nm tháng i vào tâm hn mi chúng ta nhng tôi chc s rt ít bn bn khon t hi ti sao nhng vn th kia li d i vào lòng ngi n vy.

Thc ra câu tr li n gin vô cùng. Nhng tác gi hay tác phm ta va nói n trên u rt gii v th th lc bát – mt th th quen thuc ca dân tc chúng ta.

1. c im ca th th lc bát:

Th lc bát là mt th th có t rt lâu i và c coi là vn quý ca vn hóa nc ta. Th lc bát là loi th có kt cu vô cùng n gin gm mt câu sáu ting và mt câu tám ting. Chính c im linh hot này ã sinh ra nhng bài th có khi vô cùng hp dn nhng… ch có hai dòng:

Hi cô tát nc bn dàng

Sao cô múc ánh trng vàng d di.

S linh hot trong kt cu cng là mt im mnh giúp nhà th có th phát trin tác phm ca mình v s lng mà không h có mt s hn ch nào. nc ta, Truyn Kiu là mt minh chng tiêu biu cho kiu mt “bài th lc bát dài” (dài ti 3254 câu lc bát).

Th lc bát thng chn nhng vn bng ch o. Ngi vit rt ít dùng vn trc. Ta hãy c hai câu th:

Ta i ta nh quê nhà

Nh canh rau mung nh cà dm tng.

T “nhà” trong câu lc mang vn bng. Trong th lc bát, ting cui ca câu lc gieo vn vi ting th sáu ca câu bát và gi là cc vn (vn chân). Ting cui ca câu bát li gieo vn tr li vi ting cui ca câu lc to thành mt vòng quay cht ch v vn:

Trm nm trong cõi ngi ta

Ch tài ch mnh khéo là ghét nhau

Tri qua mt cuc b dâu

Nhng iu trông thy mà au dn lòng.

Th lc bát s d mm mi, uyn chuyn, d nh và d thuc không ch bi nó thng chn vn bng mà còn ch nó thng có nhp ngt chn (2 hoc 4).

Mình v/ mình có nh ta

Ta v/ ta nh/ nhng hoa cùng ngi

Th lc bát ít phá cách trong vn và nhp nhng cng có trng hp nhp ngt trong th lc bát là “nhp l”.

Ngi lên nga/ k chia bào

Rng phong thu ã nhum màu quan san.

2. Th lc bát bin th:

Lc bát trong quá trình phát trin sinh ra nhiu bin th khác nhau. Ngha là câu th, vn nhp… không còn tuân theo quy lut nh ã c nêu ra trong mc 1.

Lc bát có th bin i v s lng t ng:

Yêu nhau tam t núi cng leo

Tht bát sông cng li, cu thp lc eo cng qua.

Tht bát sông cng li, cu, thp lc èo cng qua va bin t ng, va gieo vn trc:

Trèo lèn cây bi hái hoa

Bc xung vn cà hái n tm xuân

N tm xuân n ra xanh bic

Em có chng anh tic lm thay.

S bin i trong th th lc bát thng nhm vào nhng mc ích khác nhau nhng ch yu nhm th hin nhng cung bc tình cm phc tp, sinh ng hay trc tr…

Th lc bát góp phn quan trng vào tin trình phát trin ngôn ng và vn hc nc ta. Nó gn gi và thân thuc. Nó nng ng bi th lc bát d làm, d thích ng vi các loi tài ln nh khác nhau.