Home / Ẩm thực / Hạt dổi là gì? Có mấy loại hạt dổi? Cách sử dụng hạt dổi trong nấu ăn như thế nào?

Hạt dổi là gì? Có mấy loại hạt dổi? Cách sử dụng hạt dổi trong nấu ăn như thế nào?

Hạt dổi là một gia vị được mệnh danh “Vàng đen của Tây Bắc”. Nó đã tạo nên mùi hương rất riêng trong từng món ẩm thực của núi rừng bao la. Khi bạn đã ăn hạt dổi một lần là sẽ nhớ mãi, không bao giờ có thể quên được mùi hương nồng nàn, quyến rũ đó.

1. Hạt dổi là gì?

Khi nhắc tới vùng núi Tây Bắc người ta sẽ nghĩ ngay tới những món ăn ngon đậm đà có mùi hương rất riêng. Để có được những ấn tượng đặc biệt đó, thì những gia vị như hạt dổi không thể nào thiếu được. Chính hạt dổi, hạt mắc khén là những gia vị vô cùng độc và lạ làm nên mùi vị của núi vùng quê Tây Bắc. Nó được dùng làm hương liệu trong hầu hết các món ăn của người dân nơi đây. Thông thường, hạt dổi và mắc khén chính làm cặp đôi song hành luôn đi kèm với nhau. Nếu thiếu một trong hai hương vị này thì món ăn của bạn sẽ không còn đậm đà hấp dẫn nữa. Ngoài ra, hạt dổi cùng có thể dùng làm gia vị để chấm cá món ăn như gà luộc, gà nướng, cá nướng, thịt lợn gác bếp, thịt trâu gác bếp…

Và để có được những mùi hương độc đáo riêng biệt mang đậm nét quê hương đó người ta không thể nào quên được hạt dổi. Chính hạt dổi nhỏ bé nhưng lại thổi vào trong nhưng món ăn một hương vị đậm nét Tây Bắc. Tuy nhiên, rất ít người có thể biết rằng hạt dổi không chỉ là một loại gia vị phục vụ cho các món ăn, mà nó còn có tác dụng chữa bệnh, phục vụ cho sức khỏe. Những câu hỏi như hạt dổi là gì? Tác dụng của hạt dổi ra sao? Cách dùng của hạt dổi như thế nào, thì không phải ai cũng có thể biết rõ được. Chính vì vậy, hôm nay chúng tôi xin cung cấp tới bạn đọc tất cả nhưng thông tin có liên quan tới hạt dổi. Bạn sẽ vô cùng ngạc nhiên về những công dụng “thần thánh” của loại gia vị nhỏ bé này đấy!

2. Cây dổi trông như thế nào? Có mấy loại hạt dổi?

2.1. Cây dổi trông như thế nào?

Vùng đất Tây Nguyên bao la hùng vĩ nổi tiếng với nhiều đặc sản của mình nhưng hạt tiêu, hạt điều hay hạt cà phê.. tạo nên nhưng dư vị rất riêng của một vùng núi phía Nam. Thì vùng đất Tây Bắc lại là nơi có thể khiến cho du khách đắm chìm với những bản làng xanh ngát và những món ăn đậm đà cay nồng xua tan đi cái lạnh giá của vùng cao.

Hạt dổi chính là một gia vị không bao giờ thiếu được trong những gác bếp nhỏ của đồng bào dân tộc thiểu số vùng Tây Bắc. Nó chính là một nét đẹp truyền thống mang đậm tính vùng miền, mà không ở đâu có thể có được ngoài vùng đất Tây Bắc thân thương.

Đã có rất nhiều người con cùng vùng Tây Bắc lớn lên và đi lập nghiệp ở nơi xa nhưng dù có đi đâu, ở đâu, thì họ cũng không bao giờ quên được nhưng món ăn đậm đà bản sắc dân tộc ấy.

hat doi la gi - Hạt dổi là gì? Có mấy loại hạt dổi? Cách sử dụng hạt dổi trong nấu ăn như thế nào?

Hạt dổi chính là một gia vị tạo nên nét riêng biệt cho các món ăn Tây Bắc

Hạt dổi chính là một loại hạt được sinh ra từ những cây dổi. Cây dổi thường mọc trong rừng một cách tự nhiên, cùng vươn mình trong nắng gió. Cây dổi không nhiều cành, mọc thẳng và là một loại cây thân gỗ khá cao lớn. Khi hạt dổi ra nó thường rụng xuống đất nhờ gió và những người dân tộc thiểu số nhặt những hạt đổi này từ núi rừng mang xuống các chợ phiên để bán hoặc đổi lấy nhưng thực phẩm thiết yếu mà họ cần.

Thời điểm mà hạt dổi chín rụng nhiều nhất đó chính là vào thời diểm cuối mùa Thu và đầu Đông khoảng tháng 10, 11 hàng năm. Hạt dổi thường có màu đen, hoặc vàng và quả nó hình tròn hoặc bầu dục. Tùy từng loại hạt dổi mà hạt của nó sẽ to nhỏ khác nhau.

2.2. Có mấy loại hạt dổi?

Theo như sách có ghi lại thì ở nước ta hiện này có 2 loại cây dổi chính. Một loại người ta thường gọi là cây dổi tẻ. Nguyên nhân là hạt của cây dổi tẻ thường cứng và mùi của nó không thơm như dổi nếp mà hơi hăng hắc. Nếu bạn dùng nó làm gia vị sẽ cảm thấy mùi rất hăng sộc, khiến cho món ăn không ngon và hấp dẫn như dổi nếp.

Loại  dổi thứ hai chính là cây dổi nếp một thứ gia vị được mệnh danh là “Vàng đen Tây Bắc”. Loại hạt dổi này vô cùng thơm, một mùi thơm quyễn rũ khiến cho các món ăn trở nên kích thích vị giác, khi bạn đã ăn một lần lại muốn ăn mãi.

Trong phân khúc dổi nếp cũng được người ta chia ra làm nhiều loại khác nhau để tiện phân biệt. Nhưng cây đổi nếp càng lớn tuổi, càng thâm niên hưởng đủ mọi nắng gió trong cuộc sống thì hạt của nó lại càng thơm ngát. Thông thường loại hạt dổi thơm ngon nhất thường từ những cây dổi trên 30 tuổi trở lên. Những cây dổi này sẽ cho ra những hạt dổi căng mọng, mà khi bạn nướng nở căng là những hạt dổi loại 1 quý như vàng 9999 vậy. Còn với những cây dổi chỉ dưới 10 năm tuổi do người dân tộc tự trồng thì chỉ cho những hạt dổi non không thơm bằng, mà người ta gọi là hạt dổi loại 2, loại 3 mà thôi. Những hạt dổi này được ví như vàng 999 mà thôi. Những hạt dổi từ thân cây 10 năm tuổi này thường chỉ có mùi thơm nhẹ, không đậm đà như hạt dổi loại một nên nó thường được bán với giá rẻ hơn.

Hạt dổi cũng như hạt mắc kén chính là một thứ gia vị tuyệt vời làm nên một nét ẩm thực rất riêng của những người dân đồng bào thiểu số Tây Bắc. Loại gia vị này còn độc đáo và có mùi thơm rất riêng hơn cả hạt tiêu khiến cho ai khi nếm trải một lần sẽ nhớ mãi thứ gia vị “ngọt ngào” thần thánh đó.

3. Công dụng của hạt dổi Tây Bắc

3.1. Dùng hạt dổi như một gia vị chấm

Hạt dổi chính là một loại gia vị giúp tăng thêm sự hấp dẫn cho các món ăn của bạn. Chính vì vậy, công dụng chính của hạt đổi là làm cho các món ăn của bạn đậm đà, hấp dẫn hơn. Mỗi một món ăn sẽ tạo nên một dư vị riêng mà bạn chính là người đầu bếp tài năng.

Một món ăn khi bạn cho thêm hạt dổi vào bạn sẽ thấy mùi vị của nó vô cùng khác biệt. Khi ai đó đã ăn những món ăn có hương vị của hạt dổi một lần thôi, vị cay cay nơi đâu lưỡi, quyện với vị thơm nhè nhẹ nơi khứu giác sẽ làm cho bạn khó lòng có thể quên được mùi hương của núi rừng Tây Bắc bao la ấy.

Bên cạnh đó, trong thành phần dinh dưỡng của hạt dổi còn chứa rất nhiều tinh dầu. Loại tinh dầu này có tác dụng tích cực với sức khỏe con người. Chính vì lẽ đó, có rất nhiều người không chỉ mua hạt dổi về làm gia vị nấu ăn mà còn dùng nó để chữa bệnh. Đây cũng chính là nguyên nhân mà hạt dổi được ví như “vàng đen” bởi nó vừa quý vừa hiếm, lại vừa có giá trị tích cực đối với cuộc sống.

hat doi la gi 1 - Hạt dổi là gì? Có mấy loại hạt dổi? Cách sử dụng hạt dổi trong nấu ăn như thế nào?

Bạn có thể dùng hạt dổi như một gia vị chấm hoặc ướp món ăn khi nướng

Bạn hoàn toàn có thể dùng hạt dổi như một loại gia vị, cũng giống như hạt mắc khén hay loại thảo quả thường có ở Sapa nhưng tác dụng chữa bệnh cũng không hề giảm đi. Hạt dổi sau khi được con người phơi khô đủ nắng nó thường chuyển sáng màu đem bóng. Và sau khi bạn rang chín hoặc nướng hạt dổi trên than nóng giúp cho hạt có thể chín thơm từ bên trong tới bên ngoài. Rồi bạn xay mịn dùng làm muối chấm hoặc nước chấm chắc chắn sẽ vô cùng tuyệt vời.

3.2. Hạt dổi dùng làm gia vị ướp các món ăn

Hạt dổi cũng giống như hạt mắc khén, hạt tiêu… vô cùng thơm ngon kích thích vị giác của con người. Đồng thời nó cũng rất tốt cho sức khỏe của bạn. Ngoài ra, khi bạn chế biến càng món nướng muốn tăng mùi vị đặc trưng cho món ăn thêm phần hấp dẫn. Bạn hoàn toàn có thể sử dụng hạt dổi để ướp vào thực phẩm của bạn giống như hạt tiêu vậy. Rồi sau đó cho món ăn lên nướng như bình thường cho tới khi chín thì thưởng thức.

Bạn đã bao giờ ăn món cá nướng hạt dổi, hay món thịt trâu gác bếp hạt dổi chưa? Nếu chưa thì bạn hãy thử một lần ngay nhé, chắc chắn sẽ ấn tượng mãi. Hương vị vùng cao từ những món ăn được ướp cùng hạt dổi sẽ mang tới cho bạn một dư vị rất riêng biệt, đậm đà, cay cay vừa ăn bạn sẽ vừa hít hà mùi thơm nồng nàn đó.

3.3. Tác dụng chữa bệnh của hạt dổi

Theo các chuyên gia Đông y chia sẻ thì hạt dổi cũng là một vị thuốc. Nó có tính ôn, không nóng, và thường có hương thơm đặc trưng của mình,… Nên khi dùng hạt dổi sẽ giúp cơ thể của bạn cải thiện hệ tim mạch, kích thích hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru, nhịp nhàng. Ngoài ra, nó còn rất tốt cho những ai mắc bệnh xương khớp mạn tính, hoặc cấp tính.

Ngoài ra, hạt dổi cũng chính là một vị thuốc quý được ví như nhân sâm ngàn năm bởi nó có tác dụng xua đuổi đươc bệnh tiêu chảy, rối loạn thiêu hóa giúp cân bằng lại đường ruột khi bạn ăn những đồ ăn có tính hàn, lạnh bụng.

Bạn có thể dùng hạt dổi để trộn hoặc ướp cùng với món ăn của mình rồi để nấu chín. Hoặc có thể hòa hạt đổi trong nước chấm, muối chấm cũng đều có tác dụng chữa bệnh vô cùng tích cực rất tốt cho sức khỏe của bạn.

3.4 Hạt dổi ngâm rượu chữa bệnh gì?

Nếu bạn nghĩ rằng hạt dổi chỉ có thể dùng như một loại gia vị thì nhầm to, ngoài cách dùng như một loại gia vị thì hạt dổi cũng có thể dùng để ngâm rượu uống. Khi bạn sử dụng rượu ngâm hạt dổi sẽ có công dụng như rượu thuộc trị thoái hóa khớp, đau nhức xương cốt vô cùng hiệu quả.

3.5.Cách làm rượu hạt dổi

Bạn hãy dùng loại hạt dổi con đang ở dạng tươi từ trên rừng về rồi sau đó  phơi khô đi là được. Tiếp sau đó, bạn hãy cho toàn bộ số hạt dổi mình có vào một bình thủy tinh lớn rồi đổ rượu cho chìm hạt dổi là được. Bạn nên ngâm theo tỷ lệ: 1:3, tức một cân hạt dổi tương dương với ba lít rượu trắng là được. Sau đó bạn hãy chờ cho hạt dổi ngấm vào rượu rồi mang rượu này ra dùng dần. Bạn càng ngâm lâu thì món rượu hạt dổi càng có tác dụng chữa bệnh hiệu quả. Rượu hạt dổi có thể trị những bệnh sau:

3.5.1.Bệnh thoái hóa xương khớp

Nếu bạn mắc bệnh thoái hóa xương khớp dù bệnh không khiến bạn mất đi tính mạng, nhưng những cơn đau nhức kéo dài khiến cho bạn vô cùng khói chịu. Và bạn khó lòng có thể làm được việc nặng. Bạn hãy dùng rượu ngâm hạt dổi này để xoa bóp mỗi ngày sẽ khiến cho vùng tổn thương của mình giảm đi rất nhiều, nhưng cơn đau trở nên êm dịu đi.

hat doi la gi 2 - Hạt dổi là gì? Có mấy loại hạt dổi? Cách sử dụng hạt dổi trong nấu ăn như thế nào?

Hạt dổi ngâm rượu có thể trị các bệnh về đau nhức xương khớp hiệu quả

3.5.2.Trị bệnh viêm khớp

Nếu bạn mắc bệnh viêm khớp thì mỗi ngày, bạn chỉ cần đổ một chút rượu ngâm hạt dổi ra chiếc khăn rồi sau đó xoa lên nhưng vùng cơ thể cảm thấy đau nhức. Bạn làm như vậy ngày này qua ngày khác sẽ giúp cơn đau của bạn giảm đi rất nhiều.

3.5.3.Trị bệnh gai cột sống

Căn bệnh gai cột sống thường gặp ở những người trung niên và cao tuổi. Bạn có thể sử dụng rượu ngâm hạt dổi này giúp hỗ trợ người bệnh giảm cơn đau hiệu quả.

4. Chọn mua hạt dổi như thế nào?

Khi bạn muốn chọn hạt dổi đúng hàng loại một chuẩn hương vị thơm ngon hấp dẫn. Bạn cần phải ngửi qua mùi hương của hạt đổi, bởi với những hạt dổi được sinh ra từ những cây dổi nếp trên 30 tuổi mùi hương của nó vô cùng thơm ngát. Đặc biệt hạt dổi rừng thường được những người bản địa thu hoạch một cách tự nhiên, nên chúng thường chín tự nhiên, rồi rơi xuống sau khi bạn đem phơi khô mùi của chúng không thể nào pha lẫn vào đâu được. Cách chọn hạt dổi chuẩn hàng thượng hạng không để bị qua mặt.

4.1. Hạt dổi nếp – Hạt bé

Những loại hạt dổi bé là loại hạt kích thước nhỏ những hạt dổi này nhìn vào thường không đều nhau. Cón những hạt thì to như hạt nhãn, có hạt lại chỉ như hạt ngô và có những hạt thì chỉ hạt đỗ đen mà thôi. Những hạt dổi bé thường có màu đen hoặc màu vàng. Khi bạn cầm chúng lên tay thì sẽ thấy mùi hương tỏa ra vô cùng thơm ngát.

Những hạt dổi bé này giá bán vô cùng đắt đỏ bởi nó rất hiếm nên giá thành thường cao cũng là điều đương nhiên.

4.2. Hạt dổi tẻ – Hạt to

 Những loại hạt dổi này nhìn vào kích thước thường to hơn hạt dổi bé. Chúng thường có màu đen và khi phơi khô mùi của chúng thường không thơm bằng mùi của hạt dổi bé. Nhưng ưu điểm là chúng có nhiều và giá thành thường rẻ hơn so với hạt dổi bé.

5. Cách nướng hạt dổi đúng

5.1. Cách nướng hạt dổi bằng than củi

Nếu như trong gia đình bạn vẫn còn sử dụng than củi thì bạn có thể sử dụng than củi để nướng hạt dổi. Cách nướng này chính là phương pháp tuyệt vời và đúng đắn nhất vừa làm cho hạt dổi chín đều, thơm ngát mà không lo gây hại cho sức khỏe.

Nếu bạn chỉ cần làm món ăn cho 4 – 6 người trong nhà thì bạn chỉ cần chuẩn bị khoảng 6,7 hạt đổi là đủ. Tiếp sau đó, bạn hãy cho hạt dổi lên bếp than và nướng như bình thường. Bạn hoàn toàn có thể sử dụng đũa gắp hạt dổi dể nương hơ hơ trên bếp than hồng là được. Rồi khi hạt dổi chín đều từ trong ra ngoài nhìn vào hạt dổi mọi mặt đều đã phồng lên và chúng có mùi thơm đặc trưng hương vị Tây Bắc là hạt dổi của bạn đã chín rồi đó. Tiếp đó, bạn hãy lấy số hạt dổi chín phồng to rồi đi xay mịn là được. Bạn cũng có thể dùng cối để giã nhỏ hạt dổi miễn sao hạt dổi của bạn mịn và thơm là đạt tiêu chuẩn. Nếu bạn thấy hạt dổi còn ướt chưa tan mịn thì chứng tỏ hạt dổi chưa được nướng chín đâu nhé!

hat doi la gi 4 - Hạt dổi là gì? Có mấy loại hạt dổi? Cách sử dụng hạt dổi trong nấu ăn như thế nào?

Bạn có thể nướng hạt dổi bằng bếp than hoặc bếp gas một cách dễ dàng

5.2. Cách nướng hạt dổi bằng bếp gas

Trong thời công nghiệp hiện đại có rất ít gia đình dùng bếp củi. Chính vì vậy, việc bạn dùng bếp củi nướng hạt dổi sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Nhưng không sao cả bạn hoàn toàn có thể dùng bếp gas để nướng hạt dổi. Cách nướng hạt dổi bằng bếp gas dễ dàng hơn rất nhiều. Bạn chỉ việc dùng một đôi đũa rồi nhẹ nhàng gắp từng hạt dổi một lên bếp gas để nướng giống như với bếp củi.  Bạn hãy hơ hơ cho hạt dổi nóng dần lên và tới khi nào toàn bộ hạt dổi căng phồng xuất hiện mùi thơm đặc trưng của nó thì có nghĩa là hạt dổi của bạn đã chín đều. Lúc này bạn cũng giã hoặc xay hạt dổi như bình thường để chuẩn bị cho món ăn.

5.3. Lưu ý khi bạn nướng hạt dổi tại nhà

Hạt dổi hoàn toàn trái ngược với hạt mắc khén là rang, hạt dổi phải nướng chín thì mới tạo ra mùi thơm đặc trưng, chuẩn vị của mình.

Trong quá trình bạn nướng hạt dổi trên bếp than hay bạn sử dụng bếp gas dể nướng hạt dổi, bạn hãy để ý lửa không nên để hạt dổi bị cháy khét sẽ làm mất đi mùi thơm đặc trưng vốn có của nó.

Bên cạnh đó, khi bạn dùng đũa để gắp hạt dổi nương bạn nên chọn đũa tre dùng một lần để không bị trơn và dùng xong thì bạn có thể vứt bỏ đôi đũa đó đi được.

Trong quá trình nướng hạt dổi bạn nên xoay đều mọi mặt của hạt dổi để hạt không bị cháy, bạn nên xoay liền tay thường xuyen liên tục để tránh hạt dổi của bạn bên cháy bên thì vẫn còn chưa chín nhé.

6. Cách bảo quản hạt dổi tại nhà không mất vị

Sau khi bạn mua hạt về nhà muốn để dành sử dụng dần trong cả năm bạn cần phải có những cách bảo quản thật đúng. Nếu không khi hạt dổi bị hở gió nó sẽ mất đi mùi hương thơm đặc trưng của mình.

Bạn hãy chuẩn bị một hộp nhựa, hoặc thủy tinh có nắp đậy. Bạn hãy làm sạch bình này trước rồi phơi khô ở chỗ thoáng mát. Sau đó, bạn hãy cho hạt dổi vào đậy kín lại để nơi thoáng mát tránh tiếp xúc với ánh nắng mặt trời là được.

Tạ Thu Hương

Check Also

10 quy luat cuoc song 310x165 - Bật mí 4 cách làm bánh bông lan tuyệt hảo cho các bà nội trợ

Bật mí 4 cách làm bánh bông lan tuyệt hảo cho các bà nội trợ

Bánh bông lan là một loại bánh khá phổ biến và dễ làm. Bài viết …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *