Phân tích Hịch Tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn.

Phân tích Hch Tng s ca Trn Quc Tun.

Hng dn

1.Ngay sau khi nêu gng các anh hùng ngha s ã x thân vì t nc trong nhng thi kì lon lc, tác gi ã vit nhng li ht sc tâm huyt k ti ác ca gic. Bng cái nhìn sáng sut, sâu rng và cnh giác ca v Tit ch thng lnh, Trn Quc Tun ã vch trn tà tâm và b mt tham lam, tàn bo ca quân xâm lc phng Bc qua hình nh ca nhng tên s gic.

2.on vn nói v ni lòng, tâm trng ca Trn Quc Tun trc ti ác ca gic c ánh giá là on c sc, hay nht ca bài hch. Tác gi ã s dng nhng li vn ht sc thng thit, cách nói thm xng din t ni au, s ut hn ca mt v tng lnh phi chng kin cnh quc th b s nhc, nhân dân b chà p. Ni au y luôn thng trc, kéo dài dng dc theo dòng chy thi gian (ngày, na êm…) thu vào tn xng ty: “nh dao ct, nc mt m ìa”. Càng au xót càng ut hn, cm thù lên n tt nh bin thành mong mun mnh m: “x tht, lt da, nut gan, ung máu quân thù”. Tác gi ã s dng cách nói c th y n tng biu th mt thái kiên quyt không dung tha l gic cp nc. Câu vn chia thành nhiu v i nhau to cho ging vn s anh thép, hùng hn, mnh m.

3.Tác gi cng ch ra mt s tht dù ph phàng song rt hin nhiên, tt yu: Tin không mua c u gic, chó sn không ui c quân thù, ru ngon không th làm cho gic say cht… Và ngi phi chu hu qu au xót không chi là triu ình, là tng lnh mà chính là bn thân ngi lính và nhng ngi thân yêu ca h.

Tác gi v ra vin cnh ht sc bi thng s xv ra vi nhng iu thiêng liêng, tôn kính nht ca mi con ngi: gia quyn b tan, phn m cha m b qut lên, ting d khôn ra… Còn gì au xót hn?

4.Tác gi là mt v thng lnh, li trong mt vn bn chính lun, không th tránh khi nhng li l khng khái, nghiêm khc phê phán khi nói v thái th , vô trách nhim ca nhiu tng s trc vn mnh t nc “không bit lo, mà không bit thn, không bit tc…”. Nhiu lúc sc thái ó còn c tng lên thành nhng li khng nh mt chân lí duy nht, không th khác: “Nu các ngi… thì mi phi; nhc bng khinh b… tc là k nghch thù”. i vi Trn Quc Tun, ó cng là t tng chung ca h ý thc phong kin “ái quc”, thng nht vi “trung quân”. Thit ngh trung thành vi mt triu i thân dân, có nhng v tng kit xut, ht lòng vì giang sn xã tc thì cng là thun ý tri, hp lòng dân. Nh vy, li l và thái ca Trn Quc Tun cng là ht sc hp lí.

Nhng có nhiu khi mun bày t s ân tình hay khuyên rn thit hn, tác gi ly ging gn gi, chân tình ca ngi cùng chung cnh ng: “Các ngi cùng ta…”, “lúc by gi ta cùng các ngi s b au xót bit chng nào…”, “chng nhng… mà”.

c bit là on vn miêu t tâm trng xót xa, ut hn n tt cùng ca v thng lnh ã to cho bài hch có sc thái chân tình, gn gi, thm thit.

5. din t ni dung va có tính thuyt phc, va có tính cách phê phán, tác gi ã lp lun rt cht ch nh chúng ta ã thy phn kt cu và b cc — li l có tình, có lí, khi thì thit tha, khi thì anh thép, chuyn t u n cui mt cách lô-gíc. 

phân rõ l phi trái, ng chính tà, tác gi i t xa n gn, t vn chung n vn c th trc mt. M u, tác gi dn chng trong s sách i xa nói kh nng ca tng s i nay, trong hoàn cnh lúc by gi. Tác gi chuyn xung phân tích ni gic tàn ác nh thê nào, ni mình thâm giao nh th nào, tip ó tác gi vch ra hai vin cnh trái ngc, ri kt thúc bng li kêu gi anh thép; hoc theo ta, hoc theo gic, hoc là bn, hoc là thù, hoc là danh thm muôn thu, hoc là tên xu nghìn thu. Phng pháp tng phn, i ôi vi li vn bin ngu trong bài này tht là “c dng”.

ây chng nhng ý tng on i nhau, mà ý tng câu i nhau, tng ch i nhau. Chúng ta c n âu là l phi, trái ni bt n y: “Nay các ngi nhìn ch nhc mà không bit lo, thy nc nhc mà không bit thn, làm tng triu ình phi hu qun gic mà không bit tc. Nghe nhc Thái thng ãi yn ngy s mà không bit cm”…

Rõ ràng ch p nhau, i nhau chan chát, ai là ngi không nhn rõ l chính tà?

Tác gi li bit phi hp phng pháp ip ng, ip ý làm tng thêm tính thit tha, tính bi tráng ca câu vn. p vào t tng an hng thái bình trong tng s lúc ó, tác gi vit: hoc ly vic chi gà làm vui ùa, hoc ly vic ánh bc làm tiêu khin; hoc vui thú vn rung, hoc quyn luyn v con, hoc… hoc… Tác gi nêu lên hình tng ca gà trng bên áo giáp, mo c bc bên quân mu. S vt có v hài hc, nhng ý ngha tht nghiêm trang. Bng phng pháp tng phn kt hp vi phng pháp so sánh, tác gi nêu ra 2 vin cnh:

Thái p ca ta + bng lc các ngi

Gia quyn ca ta + v con các ngi

Xã tc t tông ca ta + m m cha m các ngi

Vin cnh u ám Vin cnh huy hoàng

-Không còn+ cng mt -mãi mãi vng bn + i i hng th

-b tan+cng khn -yên m gi chn"+bách niên giai lão

-B giày xéo+b qut lên -muôn i t l+ th cúng quanh nm

làm tng thêm tính quan trng ca vn , tác gi nhc li ý ngha i vi qun chúng nhân dân lúc by gi và s thanh ngh ca ngi i sau trong s sách. Sau ó, tác gi t mt mnh nghi vn nhng li rt khng nh: 

Trong cnh u ám “Lúc by gi, du các ngi mun vui chi phng có c không?”

Trong cnh huy hoàng: “Lúc by gi, du các ngi không mun vui chi phng có dc không?”.

ây là mt on vn hùng bin tài tình, khích l cao lòng cm thù, chí phn âu.

c im bài vn này còn ch tác gi bit cu to hình tng sinh ng, s dng li vn thích áng. nêu nhng gng hi sinh trong s sách, tác gi ã nêu nhng hình tng “em mình cht thay”, “chìa lng chu giáo”, “nut than”, “cht tay” v.v… i vi gic, tác gi dùng nhng hình tng “un li cú diu”, “em thân dê chó”. Ch my ch ó cng nói lên c bn cht ca gic là xo quyt và hèn h.

Giá tr thuyt phc ca bài Hch chính là ch ã kt hp c mc cao 2 yu t tình cm và lí tính.