Phân tích Tư tưởng nhân nghĩa trong Bình ngô đại cáo – Nguyễn Trãi

Bnh ng i co ca Nguyn Tri l tc phm ni bt v ch ngha nhn o, minh chng hng hn cho cuc chin thng ca nhn dn ta chng gic Minh. Bi phn tch t tng nhn ngha trong Bnh ng i co di y s gip bn cm nhn r hn v gi tr ca tc phm m Nguyn Tri gi gm.

M bi: Nguyn Tri l mt danh nhn vn ha ln ca Vit Nam, ngi c ng gp to ln trong cng cuc khng chin chng qun Minh xm lc. ng khng ch ni ting trong s nghip chnh tr m cn l mt tc gi ln ca nn vn hc Vit Nam. Nhc n Nguyn Tri khng th khng nhc n Bnh Ng i co ng thin c hng vn ca dn tc. c bit trong tc phm ny, Nguyn Tri a ra nhng quan nim mi m mang gi tr nhn o su sc v t tng nhn ngha. Nhn ngha y khng so rng rp khun Nho gio m li hi ha vo trong cuc khng chin trong cuc sng ca nhn dn. Cng tm hiu v t tng nhn ngha trong Bnh ng i co.

Tm hiu v Nguyn Tri v Bnh ng i co

hiu r v phn tch t tng nhn ngha trong Bnh ng i co,ban cn nm r c mt vi nt chnh v tc gi cng nh tc phm, qua c c ci nhn khi qut v tc phm v nhng gi tr m tc phm nu bt.

i nt v tc gi Nguyn Tri

Bnh Ng i co ra i trong mt hon cnh lch s c bit. Cui nm 1427, sau khi chin thng gic Minh, Nguyn Tri tha lnh L Li vit Bnh Ng i co. Tnh cht trng i y th hin ngay nhan tc phm. Bnh Ng chnh l dp tan, dp lon tn gc qun Minh xm lc Ng l qu cha t t ca Chu Nguyn Chng, ngi sng lp nh Minh.

Nguyn Tri (sinh nm 1380 v mt nm 1442) hiu l c Trai. ng qu gc thuc x Chi Ngi huyn Ch Linh, tnh Hi Dng. Sau gia nh di n lng Nh Kh, huyn Thng Tn, H Ty.

Nguyn Tri sng trong mt thi i y bin ng ca t nc l nh Trn suy vi, H Qu Ly lp nghip cha c bao lu th gic Minh xm lc. Nguyn Tri tr thnh qun s c lc ca L Li, a cuc khng chin mi nm chng qun Minh ginh thng li

Gii thiu Bnh ng i co

i co th hin c quy m rng ln, hng n mi i tng trong x hi. Bnh Ng i co l bi co tuyn b cho mi ngi bit v s nghip nh tan qun Minh xm lc, kt thc thi k c lp m ra thi k c lp t do cho dn tc. Tc phm c vit theo th co l mt th loi tha c vua cha s dng ban b sc lnh, c th vit bng vn bin ngu hoc vn xui kt hp vi vn vn.

Khi tm hiu v t tng nhn ngha trong Bnh ng i co, ta thy m u tc phm tc gi nu ra lun chnh ngha ca cuc khng chin. l t tng nhn ngha, l s tn ti c lp lu i ca dn tc ta, l nhng chng c v s tht bi ca gic

Phn tch t tng nhn ngha trong Bnh ng i co

T tng nhn ngha trong Bnh ng i co ca Nguyn Tri th hin qua nhiu phng din, c th nh quan nim nhn ngha, mc ch ca cuc chin u. hy cng phn tch tng cu th hiu r hn

T tng nhn ngha trong Bnh ng i co c Nguyn Tri s dng m u cho tc phm v cng l lun chnh ngha u tin:

Tng nghe:

Vic nhn ngha ct yn dn

Qun iu pht trc lo tr bo

T tng nhn ngha l si ch xuyn sut ton b tc phm. T tng nhn ngha lm c s l lun cho cuc khng chin. y l mt t tng c nhiu nc phng ng mc nhin tha nhn. Nhn ngha l mi quan h tt p gia con ngi vi con ngi trn c s tnh thng v o l.

Trn c s quan im nhn ngha ca Nho gio v tnh hnh dn tc, Nguyn Tri xc nh mc ch v ni dung ca t tng nhn ngha l yn dn, tr bo. Yn dn l khin cho nhn dn c cuc sng m no, hnh phc, dn giu khp i phng. y l l tng ln kht khao m sut i Nguyn Tri theo ui. Bi ng hiu ch c cuc sng nhn dn m no th x hi mi c th thi bnh thnh tr. Bi dn l gc, sc dn l sc nc, nc c th y thuyn cng c th lt thuyn.

Tr bo chnh l dit tr nhng iu bo ngc nhng iu khin cho cuc sng nhn dn lm than. Khi t tng nhn ngha trong Bnh ng i co, ta thy t trong hon cnh t nc by gi, bo y chnh l gic Minh xm lc. V thng nhn dn m ng ln khi ngha, iu dn pht ti l mang nt ngha y. T nhng phm tr o c thm m cao siu ca Nho gio, Nguyn Tri a nhn ngha tr nn gn gi v ph hp vi tnh hnh thc tin ca nc ta nhn ngha l yu nc chng ngoi xm.

T tng nhn ngha trong Bnh ng i co theo quan nim ca Nguyn Tri mang gi tr nhn o su sc. ng thc thi, cao v tuyn truyn nhn ngha ginh quyn li cho nhn dn, ot li quyn sng, c lp, t do, tr li cho nhn dn cuc sng bnh yn. Cuc chin u ca nhn dn ta khng phi xut pht t mc ch qun s hay tham vng b ch mt phng m xut pht t yn dn trn c s t tng nhn ngha.

Bi l , cuc khng chin ca chng ta l mt cuc khng chin v chnh ngha. iu ny gip ta hiu thm v nhn cch v con ngi Nguyn Tri mt ngi trung hiu vi nc vi dn.

Nhn ngha l mc ch chin u cao p ca ngha qun

Sau khi nu t tng nhn ngha trong Bnh ng i co, tc gi nu chn l khch quan v s tn ti c lp c ch quyn ca nc i Vit. y l c s, lm ch da Nguyn Tri trin khai ni dung bi co. Tuy Nguyn Tri cha cp n quyn con ngi nhng quyn dn tc th rt r. Chn l v s tn ti c lp c ch quyn ca nc i Vit c c s vng chc t thc t lch s, cng ph hp vi lun chnh ngha.

Chnh v nc ta l mt nc c lp nn vic xm lc ca gic Minh l mt iu phi ngha. Tc gi lit k cc phng din xc nh mt quc gia c lp. y l yu t gip cho Bnh Ng i co c xem nh bn tuyn ngn c lp th hai ca dn tc

Nh nc i Vit ta t trc

Vn xng nn vn hin lu

Ni sng b ci chia

Phong tc Bc Nam cng khc

T Triu, inh, L, Trn bao i gy nn c lp

Cng Hn, ng, Tng, Nguyn mi bn xng n mt phng

Tuy mnh yu tng lc khc nhau

Song ho kit i no cng c

Nhng phng din c nu ra bao gm: nn vn hin ring, ch quyn lnh th, phong tc tp qun khc bit gia ta v phng Bc, lch s triu i ca dn tc i Vit, anh hng ho kit. Khi phn tch t tng nhn ngha trong Bnh ng i co, ta thy nhng phng din y u c cn c vo lch s khch quan khng th no chi ci.

Vn hin l nhng gi tr truyn thng vn ha lu i, thin v nhng gi tr tinh thn th hin tnh dn tc, tnh lch s r nt. Nc ta c mt nn vn hin lu i mang m tinh thn dn tc. V nn vn hin y c hnh thnh trong chiu di lch s, khng km cnh Trung Hoa. B ci t nc cng c phn nh xa nay. Lnh th y c bo v bng bit bao xng mu ca bao th h ng xung v c lp qu hng. V th nn ta phi tip tc chin u gi vng nn c lp.

Cu th ny gi nhc n khi th ho hng m ta tng bt gp trong Nam quc sn h ca L Thng Kit. Tc gi lit k nhng triu i ca ta Triu, inh, L, Trn snh i cng cc triu i ca Trung Hoa Hn, ng, Tng, Nguyn. Cch ni sng i y cho thy ta v Trung Hoa bnh ng vi nhau nn vic xm lc l mt iu phi ngha.

Vic s dng t li mt ln na khng nh s bnh ng ca ta v Trung Hoa. Bi ngy xa ch c vua ca Trung Hoa mi c xng , cc nc khc ch c th xng l ch hu. Khi t tng nhn ngha trong Bnh ng i co, ngi c cng nhn thy vic xng cho thy c s ngang hng bnh ng gia cc quc gia. Yu t cui cng c Nguyn Tri cp n l nhn ti, ho kit. Bi nhn ti mang ngha quan trng quyt nh s hng thnh ca c mt quc gia. Nh Thn Nhn Trung tng nhn xt Hin ti l nguyn kh ca quc gia.

Nc ta c bit anh hng ho kit t nhng ngi hu danh n nhng ngi v danh nhng im chung ca h l u dc ht sc mnh cho s pht trin ca t nc. Nu trong Nam quc sn h cn c vo thin th xc nh ch quyn s c lp th Nguyn Tri cn c vo lch s.

Nhng phng din ca mt t nc c lp cng c Nguyn Tri lit y , bao qut hn. T tng nhn ngha trong Bnh ng i co cn c th hin vic tc gi cp cc dn tc c quyn li nh nhau, bnh ng vi nhau. Nhng chng c lch s c nu ra l bng chng hng hn nht giu sc thuyt phc khng th chi b. Vic s dng bin php lit k kt hp cc t ng mang tnh khng nh t trc, lu, chia, cng khc, bao i i no cng c, on vn khng nh s tn ti c lp ca nc i Vit l iu hin nhin, lu i.

iu chng t ta v Bc Triu bnh ng vi nhau nn vic xm phm ch quyn dn tc l iu phi ngha khng th chp nhn c. Ta phi ng ln bo v ly nn c lp, bo v ly cuc sng bnh yn ca con dn i Vit. iu ny gp phn khng nh tnh chnh ngha ca cuc khng chin.

T tng nhn ngha trong Bnh ng i co cn th hin lp lun cui cng c Nguyn Tri a ra khng nh tnh chnh ngha ca cuc khng chin chnh l nhng chng c v s tht bi ca gic.

Lu Cung tham cng nn tht bi

Triu Tit thch ln phi tiu vong

Ca Hm T bt sng Toa

Sng Bch ng git ti M

Nguyn Tri lit k nhng tn ngi, tn a danh gn lin vi tht bi nhc nh ca gic. l Lu Cung, l Triu Tit vi mc ch xm chim phi ngha kht vng quyn lc, danh vng tham cng, thch ln. l Toa , l M. Kt cuc u l tht bi, tiu vong, git ti, bt sng. Tc gi ch nhc n tht bi ca gic nhng qua gi ra chin thng v vang ca dn tc ta.

Tc gi gi nhc n qu kh nhc nh ca qun gic khng nh mt chn l: trn chin v mc ch phi ngha th khng th thng li.ng thi, gi nhc qu kh cng nhm mc ch khng nh hin ti v gi m tng lai. Nhng chng c lch s v s tht bi thm hi ca qun gic cng lm sng t tnh chnh ngha ca cuc khng chin, th hin nim t ho dn tc.

Khi tm hiu v t tng nhn ngha trong Bnh ng i co, ta thy thng qua h thng l l cht ch cng dn chng thuyt phc, Nguyn Tri khng nh cuc khng chin ca ta l cuc chin chnh ngha nhm mu cu hnh phc cho nhn dn, bo v nn c lp truyn thng vn hin lu i ca dn tc. Nguyn Tri bc trn b mt gi di ca qun gic khi chng li dng tnh hnh ri ren ca nc ta ct binh xm lc.

Va ri:

Nhn h H chnh s phin h

trong nc lng dn on hn

Qun cung Minh tha c gy ha

Bn gian t bn nc cu vinh

Gic Minh ly c phc li nc b dit ni li dng b tuyt, ph Trn dit H gip An Nam sang xm lc nc ta. Lin h vi thc tin lch s, ta nhn thy y ch l lun iu xo tr ca qun gic xm chim nc ta. Li dng tnh trng hn lon ca t nc, khng c lng dn ca nh H m bn phong kin phng Bc ng ng c li.Tc gi bc trn m mu y qua cc t ng nhn, tha c.

Vic lm r mc ch xm lc ca qun gic l mt cn c quan trng lm r s phi ngha ca gic v s chnh ngha ca ta y cng l mt kha cnh cho thy t tng nhn ngha trong Bnh ng i co. Lt ty mc ch xm lc nc ta khng phi v chnh ngha nh cch qun Minh bin minh, tc gi cho thy b mt tht ca qun ngoi xm. t lm r s tn c ca qun gic. Nguyn Tri khng ch vch trn b mt gian c ca nhng k ngoi xm m cn lm r s xo tr bt trung ca nhng k phn nc, khng gi vng lp trng.

T tng nhn ngha trong Bnh ng i co cn th hin mc ch xm lc phi ngha ca gic cn dn n nhng hnh ng bo tn khng th chp nhn c. Nhng ti c man r c th hin qua nhng hnh nh giu sc gi y m nh day dt

Nng dn en trn ngn la hung tn

Vi con xung di hm tai v

Chnh sch cai tr thm c tn bo ca gic m nn nhn trc tip l nhng ngi dn ngho kh ng thng.

Nng thu kha sch khng m ni

Ngi b bt xung bin dng lng m ngc, ngn thay c mp thung lung

K b em vo ni i ct tm vng, khn ni rng su nc c

Vt sn vt, bt chim tr chn chn li ging

Nhiu nhn dn, by hu en ni ni cm t

Tn hi c ging cn trng cy c

Hay:

Nay xy nh mai p t chn tay no phc dch cho va

Nng n nhng ni phu phen

Tan tc c ngh canh ci

i co bnh Ng, Nguyn Tri cha cp n mt m mu ti c v cng thm c ca gic Minh l ch trng ng ha, Hn ha ngi Vit trn nhiu lnh vc khc nhau nh bt ngi ti mang v Trung Quc, thu gom trng ng, bt trang phc v theo phong tc ngi Hn, nhng tc gi i su t co nhng ch trng cai tr phn nhn o, v cng h khc ca gic Minh nh: hy hoi cuc sng con ngi bng hnh ng dit chng, tn st ngi dn v ti. Ti c y khin cho ngi dn v ti lm vo cnh khn cng. y l hnh vi phi ngha, cn phi dit tr. Nguyn Tri ng trn lp trng nhn dn thu hiu cho hon cnh khn kh b tc thu tn tri xanh ca dn en, con .

c c thay trc Nam Sn khng ghi ht ti

D bn thay nc ng Hi khng ra sch mi

Nhng ti c y khin t tri phn n. Ti c gic chng cht khng sao k ht. Bao au thng on hn chng cht. phc v cho mc ch phi ngha tha mn am m quyn lc m qun gic gieo rc bao au thng, kinh hi cho nhn dn gy ra cnh k tc bc tin k u xanh, m xa con v mt chng khng ni nng ta. Ni on hn y ca nhng ngi dn thp c b hng ku tri khng thu ku t khng nghe y ngt c t tri.

ng trn lp trng nhn dn, ta khng khi cm thy xt thng, au n. V cng xt thng au n bao nhiu th cng cm th gic by nhiu. C th thy, t tng nhn ngha trong Bnh ng i co th hin su sc qua vic tc gi vch trn b mt d si tn c ca qun gic.

Nhn ngha l kim ch nam soi ng chin u

Nh ni, chnh v nhng hnh ng bt ngha ca gic i vi nhn dn t nc m ngha qun phi dng c khi ngha ct binh nh dp. T tng nhn ngha trong Bnh ng i co khng ch c th hin trong mc ch chin u m cn c th hin r nt trong xuyn sut qu trnh khng chin. Trc khi i vo giai on khng chin khc lit, tc gi li mt ln na nhc li t tng nhn ngha:

em i ngha thng hung tn

Ly ch nhn thay cng bo

Nhn ngha cng chnh l ngun ci sc mnh ca cuc khng chin thn thnh ca dn tc ta. Cuc chin vi qun Minh l mt cuc chin c s tng quan chnh lch lc lng rt ln. Nhng iu khng lm qun ta nhc ch. Bi trc s hung tn, cng bo ca gic, ta c i ngha v ch nhn.

chnh l si dy ni kt hng ngn tri tim con dn i Vit ha chung mt nhp p hng v t nc iu ny th hin r nt t tng nhn ngha trong Bnh ng i co. Sc mnh ca s on kt dn tc n t iu y. Ta chin u v nhn ngha v nhn ngha to nn sc mnh on kt dn tc t to nn nhng chin thng vang di.

Trn B ng sm vang chp git,

Min Tr Ln trc ch tro bay.

S kh hng

Qun thanh cng mnh.

Trn Tr, Sn Th nghe hi m mt va,

L An, Phng Chnh, nn th cu thot thn.

Tha thng ui di, Ty Kinh qun ta chim li,

Tuyn binh tin nh, ng t c thu v.

Ninh Kiu mu chy thnh sng, tanh tri vn dm

Tt ng thy cht y ni, nh ngn nm

Trn nh c miu t theo trnh t thi gian. Tc gi ln lt im qua cc trn nh mang tnh bc ngot ca cuc khng chin. l trn nh m mn B ng, Tr Ln.Cc trn nh giai on gia Ty Kinh, Ninh Kiu, Tt ng, ng cng c im qua vi tht bi nng n thm thng ca gic. V hai trn nh cui l Chi Lng, M Yn.Nhng chin cng ca ta c lit k theo chiu tng dn, dn dp. i lp vi kh th ho hng ca qun dn ta l s tht bi nhc nh ca gic.

Phc tm qun gic Trn Hip phi bu u

Mt gian k th L Lng cng nh b mng.

Vng Thng g th nguy, m m la chy li cng chy

M Anh cu trn nh m qun ta hng li cng hng.

Gic thua bi l mt chn l bt dit

Nhng ngi bt ngha tiu vong

Nghn thu ch c anh hng lu danh

(Bch ng giang ph Trng Hn Siu)

K th xm lc nc ta ch nhm tha mn s tham lam, kht vng quyn lc m khng tm nhng hnh ng phi ngha y gy ra bao au thng mt mt khng ch v ti sn v cn c v tnh mng ca nhng ngi dn nc Nam v ti.

T tng nhn ngha trong Bnh ng i co cn c th hin su sc qua trit l l mt cuc chin phi ngha nn tt yu l s tht bi. Php lit k nhng tn bi tng ca gic trong cuc chin ny cng t m thm s bt n ca qun gic d bo trc s tht bi l iu tt yu. Th nhng khi chin thng, ngha qun Lam Sn vn ging cao ngn c nhn ngha

Qun gic cc thnh khn n, ci gip ra hng

Tng gic b cm t, nh h i vy ui xin cu mng

Thn V chng git hi, th lng tri ta m ng hiu sinh

M K, Phng Chnh, cp cho nm trm chic thuyn, ra n bin m vn hn bay phch lc,

Vng Thng, M Anh, pht cho vi nghn c nga, v n nc m vn tim p chn run.

H tham sng s cht m ho hiu thc lng

Ta ly ton qun l hn, nhn dn ngh sc.

Ta khng ch tha ti cht cho qun gic u hng m cn cp nga, cp thuyn, lng n cho qun bi trn. iu y l mt hnh ng bao dung cao thng ca ngha qun. cng l mt hnh ng ph hp vi mc ch chin u v nhn dn. chnh l nhn vn, l t tng nhn ngha trong Bnh ng i co.

Ta khng ui cng git tn bi ta hiu chin tranh gy ra bit bao cnh lm than v hn ht ta chin u bo v chnh ngha.Qua hnh ng bao dung dnh cho k ch bi trn, ta th hin lng nhn o, chnh ngha ng vi t tng nhn ngha c nu ra. ng thi y cng l sch lc tnh k lu di, bn vng cho non sng. Chnh v iu to ra tin cho tng lai ca t nc.

X tc t y vng bn

Giang sn t y i mi

Cn khn b ri li thi

Nht nguyt hi ri li minh

Ngn nm vt nhc nh sch lu

Mun thu nn thi bnh vng chc

cng chnh l li khng nh dt khot, mnh m giang sn t y c lp, thi bnh. Chin thng ca ta, s bn vng ca giang sn chnh l mt trong nhng minh chng lch s sng ng nht cho t tng nhn ngha. Tc phm khp li mt thi k u tranh gian kh nhng ho hng m ra mt thi i mi c lp t do.

Nhn xt khi phn tch t tng nhn ngha trong Bnh ng i co

Vi ging vn hng hn anh thp cng cch ni hnh nh giu sc gi Nguyn Tri cho thy c tinh thn nhn ngha ca ng ni ring ca cuc khng chin chng qun Minh xm lc ni chung.

V cng l nguyn nhn chnh l ng lc thc y mnh m cho ngha qun ng ln dng c khi ngha bo v nhn dn. cng l l do ta dnh c chin thng, nhn c s ng h ng lng ca c t tri c dn tc.

Kt bi: T tng nhn ngha l gi tr ct li ca Bnh Ng i co ni ring, ca t tng m Nguyn Tri sut i theo ui ni chung. Tt u ly nhn ngha lm c s, t cuc chin tranh v quc cho n cng cuc xy dng dn tc. Qua , ta thy c tm lng bao dung qung i lun lo cho dn cho nc ca Nguyn Tri. ng ng l mt con ngi tin thin h chi u nhi u, hu thin h chi lc nhi lc.

Dn t tng nhn ngha trong bnh ng i co ca Nguyn Tri

Sau khi tham kho bi phn tch trn. gip bn nm c nhng ni dung chnh ca bi phn tch, di y l dn chnh bn nm r:

M bi t tng nhn ngha trong bnh ng i co

  • Gii thiu v tc gi Nguyn Tri v tc phm Bnh ng i co.
  • cp n t tng nhn ngha trong Bnh ng i co.

Thn bi t tng nhn ngha trong bnh ng i co

  • Mc tiu chin u cao p ca ngha qun chnh l nhn ngha.
  • Kim ch nam chin u cng th hin t tng nhn ngha.

Kt bi t tng nhn ngha trong bnh ng i co

  • Nu nn gi tr nhn ngha i vi ngha ca tc phm.
  • Khng nh gi tr ca tc phm Bnh ng i co.

Tc phm Bnh Ng i co vi lp lun sc bn, dn chng thuyt phc tc gi mang n gi tr t tng nhn ngha mi sng ngi. Qua bi phn tch trn, hi vng gip bn hiu r c gi tr nhn ngha m Nguyn Tri hng n. Chc bn hc tt!

Theo Baiviethay.com