Phân tích và nêu ý nghĩa truyền thuyết Sự tích Hồ Gươm

Phn tch v nu ngha truyn thuyt S tch H Gm

Hng dn

– Hình tng thanh gm thn ta sáng sut câu chuyn hàm cha nhiu ý ngha, cng vi mô típ trao gm và chi tit tr gm thn trang nghiêm, thiêng liêng ã tô m, khc sâu ch ca truyn.

II. PHÂN TÍCH TÁC PHM

Truyn thuyt v H Gm xoay quanh vic Lê Li c Long Quân cho mn thanh gm thn t Lam Sn – Thanh Hóa ánh ui gic Minh và vic Long Quân sai Rùa Vàng lên òi li thanh gm h T Vng – Hà Ni khi nc nhà a c c lp. Truyn c k li bng nhng chi tit li kì, hoang ng, nhng vn có cái lõi s tht lch s. ó là Lê Thn Mc Sn, bn làng chài ca Lê Li, ánh cá trên b sông Mc và c mt li gm. ó là cuc khi ngha Lam Sn ánh thng gic Minh ca Lê Li. ó còn là h T Vng, sau th k XV mói i tên là H Hoàn Kim… Cái thc và cái o hòa quyn vi nhau, to nên ý ngha và sc hp dn ca truyn.

Truyn thuyt v H Gm ã s dng mt mô típ quen thuc mô típ trao gom thn giúp ngi anh hùng cu dân cu nc, nh truyn thuyt “Thanh gm ông Tú” trong tiu thuyt t nc ng lên ca Nguyên Ngc hay “Truyn Nguyn Hu c gm thn”m. trong h thng truyn thuyt v Nguyn Hu. trayn này, mô típ p và giàu ý ngha ó c gn vi s nghip cu nc ca ngi anh hùng áo vi t Lam Sn và Lê Li, to nên hình tng trung tâm: gm thn ta sáng! 1. Lê Li c gm thn.

Lê Thn và Lê Li c gm thn không phi mt th gii siêu nhiên kì o, mà nhng a im rt thc, ngay trên quê hng ca h. Lê Thn gp li khi kéo li. Lê Li c chuôi gm trên ng chy gic trong rng. Gm thn là tng trng cho sc mnh cu nc ca nhân dân ta. Lõi gm di nc, chuôi gm trên rng: iu ó cng có ngha là kh nng cu nc khp ni, t min sông nc n vùng rng núi u mt lòng cu nc. Có d bn k rng thanh gm Lê Li nhn c thì li áy sông, chuôi gom t trong lòng t, v gm trên ngn cây. Mt thanh gm t ba chiu không gian qui t li. Gm ch ngi, chn ngi mà dâng và ngi ã nhn gom báu. on k Lê Thn c lõi gom rt hp dân: hai ln chàng ã vt i và cui cùng gm vân chui vào li. Ch có gm thn thì mi nh vy và ây, gm ã tìm úng n ngi trao (cng ging nh chuôi nm ngc ã n vi Lê Li trên ngn cây a trong rng).

Chuyn c gm ã kì l, khi khp li còn kì l hn. Li gm di nc, chuôi gm trên rng, hai vt xa nhau là vy, tng không có gì liên quan ti nhau, nhng khi khp li thì vn nh in, ã nói lên nguyn vng ca dân tc là s nht trí. Vic giúp ca Tròi, ca vua Rng Lc Long Quân ca Rùa Vàng… khng nh thêm nhat trí ó. Các b phn ca gm khp vào nhau, ây là hình nh dân tc trên di ng lòng, hp nhau to thành sc mnh cu nc.

Nhng ai là ngòi c nhn gm thiêng? Chính là Lê Li, ngòi anh hùng áo vi t Lam Sn. Trc khi n vi Lê Li, các b phn ca gm u qua tay thn linh. Gm lây t át và nc. t nc, dân tc ã rèn thanh gm báu ó, ct giu nó i, khi cn thì trao cho ngi anh hùng. Gm sáng ngòi hai ch “Thun Thiên ” – có ngha là hp ý tri. Thun Thiên ch là cái v hoang ng nói lên iu sâu kín là ý muôn dân. Tri tc dân tc, nhân dân ã trao cho Lê Li trách nhim. Nhn gm là nhn s mng ánh gic cu nc. Trao gm cho Lê Li, nhân dân ã khng nh vai trò “minh ch” ca ông trong cuc khi ngha Lam Sn.

2. Gm thn ta sáng.

Thanh gm nhà Lê Li âu phi là gm thng, mà là gm thn, là khí thiêng ca â't tròi, sông núi, là khát vng nim tin, s oàn kt trên di mt lòng ca nhân dân khp mi min t nc kt thành. Gm thn ch núi núi tan, ch sông sông cn. Sc mnh ca nó là vô ch. Vì vy mà nó ta ánh sáng khác thng.

Lúc nhà Lê Thn, gm ta sáng góc nhà ti. Cuc khi ngha chng quân Minh không phi bt u t triu ình mà bt u t chn thôn cùng ngõ hm, t núi rng Lam Sn. Chính t nhân dân, cuc khi ngha ã c nhóm lên. Thanh gm ta sáng nh thúc gic lên ng.

Lúc Lê Li b gic ui trong rng, chuôi gm cng ta ra mt ánh sáng l trên ngn cây a. Anh sáng ó cng c nim tin, em n sc mnh cho ngi anh hùng trong nhng ngày cuc kháng chin còn gian nan vt v.

Thanh gm ta sáng có sc tp hp ngi xung quanh Lê Li. L Thn nhn c gm thn cho nên ã lôi kéo c rt nhiu ngi theo mình. Anh sáng ca thanh gm là ánh sáng ca chính ngha.

Lúc chin u, gm sáng rc biu hin tinh thn, khí th sc mnh ca ngha quân. Gm thn tung hoành ngang dc, m ng cho ngha quân ánh tràn ra mãi, cho n lúc không còn bóng mt tên gic trên t nc.

Khi gm c tr cho Rùa Vàng: ánh sáng vn còn le lói nh ánh sáng ca chính ngha, hào quang ca thng li còn lu li mãi muôn i.

Dân gian ã sáng to nên trong truyn thuyt này hình tng “gm thn ta sáng” va p va di dào ý ngha huyn thoi hóa câu chuyn ngi anh hùng áo vi t Lam Sn lnh o nhân dân ánh tháng gic Minh xâm lc. “Gm thân ta sáng” tr thành biu tng ca sc mnh nhân dân chng ngoi xâm ã c miêu t bng nhng chi tit hoang ng, nhng ch dùng trang trng, càng tôn thêm v trang nghiêm và thiêng liêng cho câu chuyn k, em n cho ngòi c nim t hào mnh lit v mt dân tc anh hùng trong mt thi kì rc r chin công không th nào quên.

3. Lê Li tr gm thn.

Mô típ “trao gm thn” ta có th gp nhiu truyn, nhng chi tit “tr gm thn” thì ng nh ch có truyn thuyt này – ó là nét c áo và nên th ca truyn. t nc ã thanh bình, nhng sao Rùa Vàng li òi gm và nhà vua li tr gm? Xây dng chi tit này, truyn muôh nêu lên mt t tng, tình cm ln ã thành truyn thong ca dân tc ta là yêu hòa bình. Rùa Vàng theo lnh Long Quân òi li gm thn vì nhim v ánh gic ca Lê Li ã hoàn thành và nhà vua tr gm thn cng vì l ó. t nc ã ht gic giã. Không cn cm gm na mà cn dng c sn xut. Lê Li vân là hoàng , tip tc xây dng t nc. Nhng ánh gm di mt h xanh vân le lói hào quang chính ngha và chin thng, vn sn sàng khí th quyt tâm ánh gic. Cnh tr gm thn cng c nhân gian huyn thoi hóa nh câu chuyn gm thn, nhng các chi tit hoang ng ây tht là sáng to và tinh t (li gm t nhiên ng y, rùa bit nói, p lây thanh gm nhanh nh ct…) ã dng nên mt cnh tng trang nghiêm và thiêng liêng ít thy. Cnh tng này có khác gì mt bui bàn giao nhim v ca hai thi kì kch s a dân tc bc sang mt trang mi?

Nguyn Xuân Lc

III. LI BÌNH

Truyn thuyt v H Gm là huyn thoi v ngòi anh hùng cu nc Lê Li ã lãnh o nhân dân ánh ui gic Minh em li nn c lp t ch cho t nc. Dân tc anh hùng ó cng là dân tc thit tha yêu hòa bình. Lê Li ã nhn c gm thn chin thng gic Minh nhng cng ã tr li gm báu khi t nc thanh bình. Truyn ngòi lên ánh sáng ca thanh gm thn – ánh sáng ca chính ngha, ca nim tin, ca chin thng – ã tô im thêm v p ca ngi anh hùng cu nc, ca ngi sc mnh kháng chin ca nhân dân. S dng mt cách sáng to mô tip trao gm thn cho ngi anh hùng cu dân, cu nc nhng li có thêm chi tit tr “gm thn” rt c áo và thú v, các tác gi dân gian ã làm cho câu chuyn thêm li kì, hp dân, ch truyn thêm sâu sc, trn vn, ã gii thích cái tên H Gm mt cách tht nên th và có ý ngha. H’Gm vn ã p li càng p thêm vì nó gn vi nhng trang s vàng chói li ca cha ông và ngòi anh hùng áo vi t Lam Sn. Hô Gm ã i sâu vào lch s dân tc, bi chính lch s dân tc ã làm m thêm tên h bng mt truyn thuyt dân gian p và thi v…

Ngun: Vietvanhoctro.com