Soạn bài luyện tập về phương pháp lập luận trong bài văn nghị luận

Son bài luyn tp v phng pháp lp lun trong bài vn ngh lun

Hng dn

I. LP LUN TRONG I SNG

Câu hi 1: c các VD sau và tr li câu hi:

a.Hôm nay tri ma, chúng ta không i chi công viên na.

b.Em rt thích c sách, vì qua sách em hc c nhiu iu.

c.Tri nóng quá, i n kem i.

Trong các câu trên, b phn nào là lun c, b phn nào là kt lun,:h hin t tng (ý nh, quan im) ca ngi nói? Mi quan h ca lun c i vi kt lun là nh th nào? V trí ca lun c và kt lun có th thay i cho nhau không?

Gi ý:

Lp lun là a ra nhng lun c nhm dn dt ngi nghe, ngi dc n mt kt lun hay chp nhn mt kt lun mà kt lun ó là t tng ca ngi nói, ngi vit.

Cn c vào khái nim trên ta có th xác nh c các b phn là lun c gm có: “Hôm nay tri ma”, “Vì qua sách em hc c nhiu iu”, “Tri nóng quá”.

B phn th hin ý nh, t tng ca ngi nói( kt lun): “Chúng ta không i công viên na”, “ Em rt thích c sách”, “ i n kem i”.

T các VD trên, ta nhn thy lun c và kt lun có mi quan h nhân qu vi nhau, do ó v trí ca kt lun và lun c có th thay i c cho nhau. Nguyên nhân có th ng sau kt qu và ngc li, kt qu có th ng sau nguyên nhân.

Câu hi 2: Hãy b sung lun c cho các kt lun.

Gi ý:

HS có th t b sung các lun c vào các kt lun, các em hãy tham kho cách b sung sau:

a- Em rt yêu trng em vì ni ây các thy cô ã chp cánh cho em nhng c m p.

b- Nói di rt có hi vì s chng còn ai tin mình na.

c- Chúng ta hc bài mt ri nên ngh mt lát nghe nhc thôi

d- Tr em thng d b nhim các thói xu nên cn bit nghe li cha m.

c- Ngày ch nht em rt thích i tham quan.

Câu hi 3: Vit tip kt lun cho các lun c nhm th hin t tng, quan im ca ngi nói.

Gi ý:

a.Ngi mãi nhà chán lm, chúng ta i chi thôi.

b.Ngày mai ã thi ri mà bài v còn nhiu quá, u óc c ri tinh c lên.

c.Nhiu bn nói nng tht khó nghe nên mi ngi cn góp ý các bn y sa cha.

d.Các bn ã ln ri, làm anh làm ch chúng ta phi gng mu.

e.Cu y ham á bóng tht nên không b bt c mt bui tng thut nào.

II. LP LUN TRONG VÃN NGH LUN

Câu hi 1: Lun im trong bài vn ngh lun là nhng kt lun có tính khái quát, có ý ngha ph bin ôi vi xã hi.

Hãy so sánh các VD trong SGK vi mt s kt lun mc 1.2 nhn ra c im ca lun im trong vn ngh lun.

Gi ý:

So sánh vi mt sô kêt lun mc 1.2 ta thây chúng có nhng im ging và khác nh sau:

-Ging nhau: chúng u là nhng kt lun.

-Khác nhau:

+ mc I. 2, lp lun trong i sông hng ngày c din t di hình thc là mt câu. Do ó, nhng lp lun này mang tính cm tính, tính hàm n, không tng minh.

+ mc II, lp lun trong vn ngh lun thng c din t di hình thc là mt tp hp câu. Do vy, nó mang tính khái quát và có ý ngha tng minh, òi hi có tính lí lun cht ch.

T ây chúng ta có th d dàng nhn ra c im c bn ca lun im:

-Ngn gn.

-Có tính khái quát cao.

-Có ý ngha ph bin i vi xã hi.

-Phng pháp lun mang tính khoa hc, cht ch.

Câu hi 2: Do lun im có tm quan trng nên phng pháp lp lun trong vn ngh lun òi hi phi khoa hc và cht ch. Nó phi tr li các câu hi: Vì sao mà nêu ra lun im ó? Lun im ó có nhng ni dung gì? Lun im ó có c s thc t không? Lun im ó s có tác dng gì?… Muôn tr li các câu hi ó thì phi la chn lun c thích hp, sp xp cht ch.

Em hãy lp lun cho lun im “Sách là ngi bn ln ca con ngi” bng cách tr li các câu hi trên.

Gi ý:

lp lun cho lun im “Sách là ngi bn ln ca con ngi”, Ta cn tr li các câu hi sau:

-“Vì sao mà nêu ra lun im ó?”: Vì ây là kt lun có tính khái quát, có ý ngha ph bin i vi xã hi.

-Lun im trên có nhng ni dung sau:

+ Sách là kho tri thc vô tn ca con ngi, nuôi dng con ngi v trí tu, tâm hn.

+ Sách giúp con ngi khám phá s bí n ca th gii t nhiên, khám phá s phong phú, tinh t ca i sng tâm hn ca con ngi.

+ Sách giúp con ngi tích ly v kinh nghim, giúp ta vt qua thi gian hiu bit quá kh, hng v tng lai

+ Nh có sách con ngi d dàng nm bt thông tin, vt qua nhng tr ngi v không gian, thi gian.

-Lun im trên có c s thc t ó là thông qua thc tin sách mang li nhiu li ích cho cuc sng ca con ngi. Do ó, con ngi ã nhn rõ vai trò vô cùng quan trng ca sách.

-Lun im “Sách là ngi bn ln ca con ngi” có tác dng là linh hn ca bài vit vì nó thng nht các on vn thành mt khi thông nht.

Câu hi 3: Em ã hc truyn ng ngôn Thy bói xem voi và ch ngi áy ging. T mi truyn y, hãy rút ra mt kt lun làm thành lun im ca em và lp lun cho lun im ó.

Gi ý:

1- Xác nh lun im và lp lun ca truyn ng ngôn Thy bói xem voi:

-Lun im: cn phi có mt cái nhìn tng th khi xem xét các s vt, hin tng.

-Lun c:

+ Nu ch quan sát mt cách phin din thì con ngi khó có th ánh giá c chính xác bn cht ca các s vt, hin tng.

+ Nhìn nhn s vt, hin tng mt cách tng th s giúp ta có th nm bt c thc t i sng mt cách ch ng.

+ Khi quan sát hay tìm hiu mt vn , không c quan sát các yu t riêng l mà cn phi tìm ra mi liên h bin chng gia các yu t vi nhau.

-Lp lun: Không lp lun mt cách trc tip mà lp lun mt cách gián tip bng câu chuyn k Thy bói xem voi vi nhng nhân vt là 5 thy bói b mù. Vi nhng chi tit, li thoi chn lc, y dng ý và cui cùng lun im c rút ra mt cách thú v, bt ng.

2- Xác nh lun im và lp lun ca truyn ch ngi áy ging.

-Lun im: Kiêu ngo, huyênh hoang s phi tr giá râ't t.

-Lun c:

+ ch sng trong ging rt lâu, bên cnh nhng con vt nh bé.

+ Khi ch ct ting kêu vang ng, nhng con vt này rt s hãi.

+ Do ó ch tng mình ging nh mt v chúa t.

+ Tri ma to, nc dnh lên a ch ra ngoài.

+ Êch i li nghêng ngang, chng thèm ý n xung quanh.

+ Êch b trâu gim bp.

-Lp lun theo trình t thi gian, không gian vi nhng chi tit, s vic c th và chn lc rút ra kt lun.